Geraakt worden heeft een prijs
Er is een moment, vlak voor je iets werkelijk zegt – iets wat je meent -, waarop je merkt dat je aarzelt. Niet omdat je de woorden niet hebt. Maar omdat je weet: als ik dit zeg, kom ik dichterbij. Bij jou, en bij mezelf. En als ik dichterbij kom, kan ik geraakt worden.
Die aarzeling ken je. En vaak kies je voor de veilige versie. Je zegt wat je wil zeggen in breintaal: analytisch, verstandelijk en misschien zelfs iets verstandigs. Je zegt iets wat klopt, maar wat niet brandt. Je zegt de helft.
Vandaag is het Goede Vrijdag. Deze dag gaat over de ‘onveilige versie’. Over het niet terughouden. Wat er in het bijbelverhaal gebeurt, is radicaal: een Mens die voluit present is, tot het einde. Die niet ontwijkt, niet verhult, niet beschermt. Die heel nabij komt en zich laat raken – door verraad, door pijn, door de stilte van mensen die wegkijken. En die in die kwetsbaarheid iets teweegbrengt wat geen strategie ooit had kunnen bereiken.
Angst als signaal
In mijn werk als coach en organisatieadviseur zie ik het voortdurend: leiders die goed zijn in hun vak, maar leven in wat ik inwendige afstand noem. Ze begrijpen de dynamieken. Ze stellen de juiste vragen. Ze zijn present – maar net niet helemaal. Er lijkt wel een laagje glas te zitten tussen hen en de mensen om hen heen.
En ze weten het zelf. Ze voelen de angst als ze te dicht bij iets komen wat er werkelijk toe doet. Ze voelen het als iemand echt iets deelt. Die angst is niet zwakte. Het is een signaal. Het wijst precies naar de plek waar het gesprek levend wordt. De plek waar het over het echte leven gaat.
Ik heb het moeten leren om niet mijn eerste reflex te volgen: de behoefte om het ongemak te verdrijven door die angst kleiner te maken. Het duurde even voordat ik bij de angst kon blijven en me afvroeg ‘wat geeft deze angst me te zien?’.
Stille Zaterdag: de leerzame tussenruimte
Morgen is het Stille Zaterdag. Voor christenen misschien het moeilijkste moment in het jaar: het niets tussen het verlies en de opstanding in. Geen uitleg. Geen troost. Alleen de leegte die je niet kunt omzeilen.
Leiders zijn slecht in stille zaterdagen. Ze vullen de stilte. Met visies, met actieplannen, met opgewekte tussenstandjes. Omdat stilte voelt als onwetendheid, als gebrek aan sturing, of erger: als falen. Omdat nabijheid zonder woorden bedreigend is.
Maar juist in die ruimte – tussen wat je weet en wat je nog niet begrijpt – ontstaat echte verbinding. Niet door de leegte te vullen, maar door er te blijven. Door aanwezig te zijn zonder agenda. Door te verdragen dat het even niet opgelost wordt. Dat vraagt een andere soort moed dan we gewoonlijk trainen.
De juiste interventie op het juiste moment
Er is in de wereld van leiderschap een hardnekkig misverstand over impact van leiderschap: dat je invloed uitoefent door het juiste te zeggen. Maar de krachtigste interventies zijn zelden de meest doordachte. Ze komen voort uit echte aanwezigheid. Uit geraakt zijn door wat er in de ruimte is.
Iemand die niet bang is om aangeraakt te worden, heeft een antenne die niemand anders heeft. Die hoort wat er niet gezegd wordt. Die voelt de spanning voordat hij zichtbaar is. Die kan de vraag stellen die alles openbreekt. Niet omdat hij zo slim is, maar omdat hij dichtbij genoeg is om te zien.
Kwetsbaarheid is geen soft skill. Het is een buitengewoon betrouwbaar navigatie-instrument.
Paasmorgen: wat er aan de andere kant wacht
Wat er na Goede Vrijdag en Stille Zaterdag komt, is niet een beloning voor geleden pijn. Het is iets fundamentelers: de bevrijding van de illusie van de onkwetsbaarheid. De ontdekking dat aangeraakt worden je niet vernietigt. Dat je de nabijheid kunt dragen. Dat er aan de andere kant van de angst iets wacht wat je nooit had kunnen bereiken via de veilige route.
Dat is wat Paasmorgen vertelt. Niet dat het niet pijn doet. Maar dat het de moeite waard is.
In leiderschapstermen: wie bereid is om werkelijk aanwezig te zijn – in onzekerheid, in kwetsbaarheid, in het onwetendheid en verwondering – schept de voorwaarden voor iets wat in gecontroleerde veiligheid nooit zou ontstaan. Vertrouwen. Oprechtheid. Beweging.
Niet ondanks de kwetsbaarheid. Dankzij.